• چیستی و چرایی پیوست فرهنگی و اجتماعی

      پیوست فرهنگی و اجتماعی در پروژه های عمرانی مقوله ای است که در سالیان اخیر در کشور ما توجه زیادی به آن شده و مجموعه های مختلف اجرایی و خدماتی به آن روی آورده اند. در ادبیات جهانی این مورد با عنوان تاثیرات اجتماعی یا تاثیرات فرهنگی و اجتماعی پروژه ها مورد بحث قرار میگیرد به این معنی که در اثر اجرای یک پروژه یا یک طرح بزرگ چه پیامدهای فرهنگی و اجتماعی در محیط پیرامونی و اقشار اجتماعی و ادراک های فرهنگی به وجود می آید. به عنوان مثال وقتی یک خط راه آهن یا قطار شهری از میان یک محله یا منطقه عبور میکند و عملا آن منطقه و محله را به دو قسمت تقسیم میکند با وجودی که این کار یک کار عمرانی و در حوزه حمل و نقل است ولی پیامدهای عمیق اجتماعی و فرهنگی در آن منطقه و محله، تعاملات خانواده های آن مناطق دارد و این پیامدها چه بسا منجر به اثرات بزرگتر در سطح شهر شود.
      به همین ترتیب مشخص است که اجرای طرح های بزرگ و تاثیر گذار علاوه بر پیامدهای مستقیم اجرایی آن منجر به پیامدها و اثرات فرهنگی و اجتماعی در ابعاد و لایه های مختلف میشود و لذا در نظر گرفت این پیامدها و اثرات نیز از اهمیت به سزایی برخوردار است. چه بسا اگر طرح و پروژه ای در حوزه تسهیل حمل و نقل و ترافیک در سطح شهر انجام شود بر اثر بی توجهی به اثرات فرهنگی و اجتماعی آن چنان اثرات مخربی در حوزه فرهنگی و اجتماعی به وجود آورد که عملا معایب آن طرح را از مزایای آن بیشتر میکند.
      در کشور ما مقام معظم رهبری در سال 1386 اهمیت توجه به این موضوع را یادآور شده و از کلیه مسئولان در این زمینه خواستند تا به صورت ویژه به بحث پیوست فرهنگی و اجتماعی توجه کرده و آن را در راس ملاحظات کاری خود قرار دهند. ایشان در همین راستا فرمودند :
      ما گفتیم مسائل اقتصادی و مسائل گوناگون مهم پیوست فرهنگی داشته باشد، طرح‌های اقتصادی، طرح‌های عمرانی حتما یک پیوست فرهنگی داشته باشد و همه ملزم باشند که به آن پیوست فرهنگی توجه کنند وآن را لازم الاجرا بشمارند. (17/09/1386).
      فرهنگ هویت یک ملت است. ارزشهای فرهنگی روح و معنای حقیقی یک ملت است. همه چیز مترتب بر فرهنگ است. فرهنگ حاشیه و ذیلِ اقتصاد نیست، حاشیه و ذیلِ سیاست نیست، اقتصاد و سیاست حاشیه و ذیل بر فرهنگند؛ به این باید توجه کرد. نمیتوانیم فرهنگ را از عرصه‌های دیگر منفک کنیم؛ معنای آن این است که یک حرکت اساسی که در زمینه‌ی اقتصاد، در زمینه‌ی سیاست، در زمینه‌ی سازندگی، در زمینه‌ی فناوری، تولید، پیشرفت علم میخواهیم انجام بدهیم، ملتفت لوازم فرهنگی آن باشیم (19/09/1392).
      در این راستا در نخستین بند سیاست‌های کلی برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوب 15/10/1389 ابلاغی از سوی رهبر معظم انقلاب و نیز در ماده (2) قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، تهیه پیوست‌فرهنگی برای طرح‌های مهم و جدید توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی مورد تاکید و تصویب قرار گرفت و شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز در تاریخ 21/1/92 «نظام‌نامه پیوست فرهنگی طرح‌های مهم وکلان کشور»‌ را به تصویب رسانده و ابلاغ نمود.
      طبق تعریف شورای عالی انقلاب فرهنگی، پیوست فرهنگی عبارت است از : "مجموعه‌ای است برای شناسایی، اقدام و ارزیابی از آثار و پیامدهای فرهنگی طرح‌ها و فعالیت‌ها که پس از انجام مطالعات لازم و با استناد به مبانی نظری و اسناد بالادستی بویژه نقشه مهندسی فرهنگی کشور متناسب با مقتضیات و شرایط جامعه، ضمن معرفی داده - ستاده یک سیاست اجرایی، طرح یا لایحه، پروژه یا هر فعالیت مهم دیگری با فرهنگ جامعه، با ارائه راهکارهای عملی برای تقویت آثار مثبت و حذف و کاهش پیامدهای مخرب آن در فرهنگ جامعه، راهنمای مجریان فعالیت‌ها و طرح‌ها در رعایت راهبردها، اعمال الزامات و استانداردهای مربوط و راهکارها در برنامه‌ها و اقدامات عملی در اجرای آن فعالیت خواهد بود".
      اولین شهری که در حوزه پیوست فرهنگی شروع به اقدام کرد شهر تهران بود که تحت عنوان ارزیابی تاثیرات فرهنگی اقدام به تهیه سندهای فرهنگی و اجتماعی در زمینه تاثیرات فرهنگی و اجتماعی پروژه های شهری نمود و پس از آن نیز با مصوبه شورای شهر مشهد شهرداری مشهد نیز مکلف شد در پروژه های بزرگ و تاثیر گذار خود اقدام به تهیه پیوست فرهنگی و اجتماعی نماید.
      با وجود چندین سال فعالیت جدی در این حوزه شهرهای تهران و مشهد به نظر میرسد به بلوغ مناسبی در ارزیابی های فرهنگی و اجتماعی پروژه های شهری دست پیدا کرده اند و البته با استفاده از این تجربیات باید ایرادات کار را برطرف نموده و مطالعات و توصیه های عمیق تر و همه جانبه تری از اثرات فرهنگی و اجتماعی پروژه ها با تاکید بر هویت اسلامی ایرانی و بومی خود داشته باشند.

      تعداد بازدید :50
      نام:
      پست الکترونیک:
      شرح نظر:
       

  • آمار بازدید
    مجموع بازدیدها : 109,853
    تعداد بازدید امروز : 32
    تعداد بازدید دیروز : 52
    آخرین به روزرسانی : 1396/07/24 18:47
  • پیوند های مرتبط
    معاونت برنامه ریزی و توسعه
    سازمان جهانی ارزیابی تاثیر
    سازمان ارزیابی تاثیر اجتماعی فرهنگی تهران
    سامانه پیوست فرهنگی و اجتماعی
  • کلیه حقوق این سایت متعلق به شهرداری مشهد می باشد.
    تامین و به روزرسانی محتوای این سایت توسط دبیرخانه شورای راهبری پیوست فرهنگی و اجتماعی انجام میگردد. 
    طراحی و پشتیبانی فنی: سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد